کافه‌ها، قهوه خانه‌ها و در بیانی کلی، تمام ویژگی‌هایی که مفهوم “پاتوق” را شکل می‌دهد به منظور ارتباط‌هایی با کیفیت‌های متفاوت و روایت‌های گوناگونی است که فرد را به بخش یا بخش‌هایی از اجتماع نزدیک می‌کند. کافه‌ها و قهوه خانه‌ها نیز طبعا برای پاسخگویی به نیازهای زیستی و فرهنگی ایجاد شده‌اند. یکی از ویژگی‌های مهم این فضاها، موضوع “مکان سوم” است که اهمیت گفت و گو و امکان آن را فراهم می‌کند. حال با رشد فضاهای مجازی و علم بر انواع آسیب‌های این مسیر که بعضا باعث انحطاط ارتباط‌های اجتماعی شده است و همچنین اهمیت برقراری ارتباط بصری (که خود در مفاهیم گوناگون مطرح می‌شود) برای انسان که به عنوان اجتماعی ترین موجود این کره خاکی شناخته می‌شود، بر آن شدیم تا با انتخاب موضوع قهوه خانه‌ها و کافه‌ها و بررسی طبقه بندی شده‌ی ارزش‌های منحصر به فرد این قضاهای جمعی، به عنوان یک مکان رویداد، نگاهی بیاندازیم.
کافه‌های امروزی را شاید بتوان شکل مدرنی از قهوه‌خانه‌ها دانست که در دوره‌ صفویان پدید آمد. قهوه خانه‌ها همچون یک نهاد اجتماعی فرهنگی در جامعه سنتی شهرهای ایران عمل کرده است و در طول حیات خود، در هر زمان و دوره، به اقتضای اجتماعی هر شهر، محله و… با مردم جامعه و فرهنگ مردم در ارتباط بوده است. همچنین نهاد قهوه خانه، بستری فرهنگی را پدید آورده است که در حفظ و استمرار ویژگی‌های رفتاری و اخلاقی نسل‌های گذشتگان و احیاء و تقویت آن برای نسل‌های آینده گام برداشته است. با توجه به اهمیت تاریخ به منظورحفظ و احیاء این ویژگی‌ها، به عنوان یک فضای جمعی و دارای هویت، لازم دانستیم که در بخش‌هایی از این شماره، به پژوهش‌هایی در رابطه با قهوه خانه و دستاوردهای این فضای ارزشمند و مصادیق آن در هنر تاریخی و معاصر ایران نظیر نقاشی قهوه خانه‌ای، نقالی و …. بپردازیم.
همچنین در این شماره به اختصار از معماری قهوه خانه‌ها ، هنرهای قهوه‌خانه‌ای، نگاهی کالبدی به قهوه‌ خانه‌های سنتی، کافه و کافه نشینی، از قهوه خانه تا کافه ، قهوه‌خانه‌ها و کارکرد آنها در شهر، و… بیشتر میخوانیم.