کتاب حفاظت گر حکیم؛ حفاظت به مثابه پزشکی؛ (مولف دوم؛ ناشر: جهاد دانشگاهی قزوین) 1400
هر کس در عرصه حفاظت تحصيلات آکادميک داشته يا با حفاظتگران حشرونشر داشته باشد، حداقل يکبار شنيدهاست که « حفاظت گر بايست حکيم باشد» يا « حفاظت همانند پزشکي با بنا (بيمار) مواجه مي شود» و يا « حفاظتگران پزشکان بناها هستند « اما اين جملههاي بهظاهر ساده، با قدمتي معادل پزشکي باليني عصر سقراط، را اگر مبنا قرار دهيم دري را به روي خود گشودهايم. اگر به مراحل حفاظت يعني شناخت، آسيبشناسي و درمان بنگريم، درخواهيم يافت که راه و روش پزشکي مشابه روش پزشکي باليني-تشريحي مدرن است؛ آيا اين تشابه تصادفي است؟ پاسخ به اين سوال يکي از اهداف کتاب حاضر است اما پيشاز آن بر پايه کتاب «تولد پزشکي باليني» -ميشل فوکو- ميتوان بيان کرد که اين نحوه نگاه به پديدهها، از پزشکي آغاز و به تغيير در تمامي عرصههاي علم تجربي منجر شدهاست. اين تغيير بزرگ از زبان بيشا، پزشک و کالبدشناسي فرانسوي، اينگونه بيان شدهاست: “ بيست سال تمام هم که از صبح تا شام بر بالين بيماران مشاهدات خود را از امراض قلب ششها و امعاء و احشا ثبت کرده باشيد همه اينها جز خلط علائم چيزي برايتان به بار نخواهد داد زيرا اين علائم به هيچ مبنايي متصل نيستند و پديدههايي نامنسجم و ناهمگون مينمايد. چند جسد را بشکافيد خواهيد ديد آن ظلمت يک مشاهدهي صرف نميتوانست از ميان ببرد بلافاصله ناپديد خواهد شد“
اين لحظه توليد نگاه تشريحي- باليني است، که نهفقط پزشکي بلکه همه علوم را متحول کرد. در پي اين تحول در عصر بيشا (قرن نوزدهم)، نگاه به معماري و آثار تاريخي توسط ويوله لودوک در کتاب دايرةالمعارف معماري فرانسه از قرن 11 تا 16 ميلادي با همين مباني عوض شده و پساز آن لودوک اين نگاه را در مرمت کليساهاي جامع بکار گرفت و مرمت سبکي را ابداع کرد که روند آن در کتاب پيش رو ارائه شدهاست. اما اين پيوند خاص ميان حفاظت و پزشکي تداوم يافت و تمامي رويکرد حفاظت را مشحون کرد. آنچه در کتاب حفاظتگر حکيم ارائه ميگردد، تلاشي براي پاک کردن زنگار زمان و نگريستن به ريشهها و مباني حفاظت مدرن است؛ تا بتوان بر پايه آن، سه گام اصلي حفاظت را با بهکارگيري قياس (آنالوژي)، غنا بخشيد. از ميان اين گامها، آسيبشناسي با نگاه ويژه مورد توجه قرار گرفته و در اين کتاب با بررسي يک نمونه موردي خاص -تکيه امير چقماق شهر يزد- تشريح شده است. اميد است کتاب حاضر گامي کوچک در راستاي تدوين و تبيين روششناسي ملي حفاظت و مرمت در کشورمان باشد.
